Risico's en verplichtingen bij bouw- en verbouwingswerken

23/07/2008

Oude regeling
 
Tot voor kort gold de regeling dat wie voor het uitvoeren van werken in onroerende staat (en een aantal daarmee gelijkgestelde werkzaamheden) een beroep deed op een aannemer die niet in België geregistreerd was, ertoe gehouden was een deel van de prijs, namelijk 15 %, in te houden en door te storten naar de fiscus (behalve wanneer het een natuurlijk persoon betrof die de werken louter voor privé-doeleinden liet uitvoeren). Bovendien was de opdrachtgever (in bepaalde mate) hoofdelijk mee aansprakelijk voor de belastingschulden van de niet-geregistreerde aannemer.
 
Volgens het Europees Hof van Justitie was deze regeling in strijd met het Europees beginsel van het vrij verkeer van diensten en diende deze dus te worden aangepast.
 
Nieuwe regeling
 
Inhoudingplicht en aansprakelijkheid afhankelijk van fiscale en sociale schulden
 
De nieuwe regeling stelt dat de inhoudingsplicht en hoofdelijke aansprakelijkheid niet langer een automatisch gevolg is van het contracteren met een niet-geregistreerde aannemer. Het criterium voor het ontstaan van de hoofdelijke aansprakelijkheid en de inhoudingsplicht is voortaan het bestaan van fiscale en/of sociale schulden in hoofde van de aannemer. Iedereen die een beroep doet op een aannemer, behalve natuurlijke personen voor wie de werken louter van private aard zijn, dient zelf na te gaan of deze aannemer, ook al betreft het een geregistreerde aannemer, openstaande schulden heeft bij de fiscus of de RSZ.
 
De regeling is op deze manier tegelijk enger en ruimer dan de bestaande regeling.
 
* Zij is enger in de zin dat het werken met een “niet-geregistreerde” aannemer niet noodzakelijk nog hoofdelijke aansprakelijkheid met zich brengt; dit zal alleen zo zijn als deze fiscale en/of sociale schulden heeft.
 
* Zij is ruimer in de zin dat het werken met een “geregistreerde” aannemer geen bescherming meer biedt: als de aannemer, ondanks de registratie, toch fiscale schulden heeft, speelt de hoofdelijke aansprakelijkheid in de nieuwe regeling toch.
Hoe fiscale en sociale schulden nagaan?
 
Om na te gaan of de aannemer fiscale schulden heeft, kan gebruik gemaakt worden van een databank opgesteld door de FOD Financiën. Inzake sociale schulden wordt een databank, opgesteld door de RSZ, ter beschikking gesteld. De databanken vermelden enkel of er fiscale en/of sociale schulden zijn; hoeveel deze schulden bedragen wordt niet vermeld. Om het bedrag van de schuld te weten, moet de opdrachtgever een attest aanvragen bij de aannemer zelf.
 
Inhoudingsplicht en aansprakelijkheid
 
Indien de aannemer geen attest aflevert of een attest met een bedrag aan fiscale schulden dat hoger is dan 15% (excl. btw) van de prijs van de werken, dan moet de opdrachtgever 15% (excl. btw) inhouden op iedere betaling en doorstorten naar de Schatkist. Is de op het attest vermelde schuld lager dan 15% van de prijs van het werk, dan moet de opdrachtgever enkel het bedrag van de schuld inhouden en doorstorten. Wanneer de inhouding niet correct is uitgevoerd, is de opdrachtgever hoofdelijk aansprakelijk voor de fiscale schulden van die aannemer tot 35% van de totale prijs van de werken (excl. btw).
 
De regeling inzake sociale schulden is grotendeels analoog aan het fiscale luik. Indien er sprake is van sociale schulden dan dient de opdrachthouder evenwel 35% van het bedrag van de werken (excl. btw) in te houden en door te storten naar de RSZ. Bij niet correcte inhouding is de opdrachtgever hoofdelijke aansprakelijk voor de sociale schulden ten belope van 100% van de totale prijs van de werken (excl. btw).
 
Inwerkingtreding
 
Het was de bedoeling dat de nieuwe regeling in werking zou treden op 1 januari 2008. Gezien evenwel de databank inzake fiscale schulden nog niet operationeel is, is bovenstaande regeling inzake fiscale schulden nog niet van toepassing. De databank zou uiterlijk op 1 januari 2009 operationeel zijn.
 
De inhoudingsplicht en hoofdelijke aansprakelijkheid inzake sociale schulden geldt wel vanaf 1 januari 2008. Deze elektronische databank is immers wel tijdig klaar en is consulteerbaar via de portaalsite van de sociale zekerheid.
 
Wouter Iliano